Amerykańska Federalna Administracja Lotnictwa (FAA) rozszerzyła użycie systemu SMART, który z pomocą sztucznej inteligencji podpowiada, jak odciążyć zatłoczone niebo. Narzędzie, które od września działało nad Waszyngtonem, trafi teraz do wszystkich 22 centrów kontroli ruchu w kraju. Linie lotnicze popierają ten krok, ale związek zawodowy kontrolerów podkreśla, że nie uczestniczył w projektowaniu ani testowaniu systemu.

Jak działa SMART

SMART to rozwiązanie działające w chmurze, na które przeznaczono 875 milionów dolarów. Łączy dane o pogodzie, trasach przelotów, natężeniu ruchu i obsadzie stanowisk kontrolerskich, a na tej podstawie przewiduje, jak będzie wyglądać ruch w powietrzu. Następnie podsuwa propozycje: jak ułożyć harmonogram operacji, którędy najlepiej poprowadzić loty i w jakiej kolejności przyjmować lądujące samoloty.

To jednak doradca, a nie autopilot dla całego systemu. Według FAA rekomendacje najpierw sprawdza zespół specjalistów agencji w Waszyngtonie. Dopiero po tej weryfikacji trafiają one do obiektów kontroli ruchu w całym kraju.

Pierwsze wyniki: 10 minut na lot

System zaczął działać w przestrzeni nad Waszyngtonem 21 września. Od tego czasu pomógł zmienić trasy 180 lotów. FAA twierdzi, że średnio oszczędzało to 10 minut i prawie 80 galonów paliwa na jeden lot, czyli około 300 litrów. To dane przedstawione przez samą agencję i na tym etapie trudno ocenić, jak będą się one skalować w całym kraju.

Z komunikatu z 10 listopada wynika, że FAA liczy na powtórzenie tych rezultatów w skali kraju. Celem jest ograniczenie opóźnień i zużycia paliwa oraz poprawa komfortu podróżnych.

Spór o to, kto współtworzył system

Wdrożenie poparli szefowie linii lotniczych. Zastrzeżenia zgłasza natomiast amerykański związek zawodowy reprezentujący kontrolerów ruchu lotniczego. Jego przedstawiciele mówią, że nie brali udziału ani w projektowaniu SMART, ani w jego testach. To ważne, bo właśnie kontrolerzy na co dzień pracują z rekomendacjami, które system generuje. Dostępne informacje nie pokazują, jak spór zostanie rozwiązany.

Czy to dotyczy Polski?

SMART jest systemem amerykańskim i nic nie wskazuje na to, by w najbliższym czasie miał trafić do Europy. Ruchem w naszym regionie zajmują się krajowi operatorzy, w Polsce jest to Polska Agencja Żeglugi Powietrznej, a koordynację w skali kontynentu wspiera Eurocontrol. Sama idea, czyli wykorzystanie algorytmów do przewidywania zatorów i podpowiadania lepszych tras, jest jednak szeroko dyskutowana w światowym lotnictwie.

W praktyce pasażerowie lecący do USA lub z USA mogą pośrednio odczuć skutki tej zmiany, jeśli rzeczywiście zmniejszy ona opóźnienia na amerykańskich lotniskach. Na razie jednak są to założenia FAA oparte na wynikach z jednego regionu, a nie sprawdzona zmiana w skali całego kraju.

• Zasięg: wszystkie 22 centra kontroli w USA.
• Koszt systemu: 875 mln dolarów.
• Rola człowieka: rekomendacje weryfikuje zespół specjalistów FAA.
• Otwarta kwestia: brak udziału związku kontrolerów w tworzeniu systemu.

Źródło: Ars Technica – „FAA expands AI advice to manage air traffic congestion across entire US airspace”