Reset z UE: Wielka Brytania bez głosu w unijnych przepisach o żywności
Wielka Brytania ma mieć „głos w pokoju”, ale nie prawo głosu przy unijnych regulacjach żywnościowych. Tak minister ds. relacji z UE Hamish Falconer opisał w rozmowie z BBC założenia „resetu” po brexicie. Premier Andy Burnham liczy na zawarcie porozumienia podczas piątkowego szczytu.
Wpływ na reguły bez prawa głosu
Według Falconera Wielka Brytania ma uczestniczyć w procesie kształtowania unijnych zasad, ale nie będzie o nich współdecydować. Krytycy twierdzą, że kraj stanie się „przejmującym reguły”, a nie ich współtwórcą. Konserwatyści ostrzegali, że konsumenci i firmy zostaną „niebezpiecznie odsłonięci”, bez wpływu na przepisy i bez możliwości ich odrzucenia. Zarówno Partia Konserwatywna, jak i Reform UK zapowiadają, że po dojściu do władzy wycofałyby się z resetu.
Minister przyznał, że w umowie może się znaleźć klauzula wyjścia na wypadek, gdyby przyszły rząd chciał cofnąć zbliżenie. Uznał, że rozważanie takiego scenariusza jest rozsądne. „UE się tego obawia i można zrozumieć dlaczego” – powiedział Falconer. Według BBC klauzula wynika z obaw Unii o koszty odbudowy punktów kontroli żywności na granicy, które powstały po brexicie, a teraz mają zostać zlikwidowane. Reset nie przewiduje żadnych wpłat z góry.
Mniej papierów dla eksporterów
Rząd przekonuje, że największą korzyścią będzie ograniczenie biurokracji. Falconer opisał, że część dostawców zrezygnowała z eksportu do UE z powodu „stron i stron” formularzy, a niektóre produkty, jak lincolnshirskie kiełbasy, prawie nie nadają się do wywozu. Niektóre ciężarówki sieci Marks & Spencer wymagają ponad 300 stron dokumentów: świadectw zdrowia, świadectw fitosanitarnych, wizyt weterynarzy i papierów granicznych. Zdarza się, że przesyłki są odrzucane z powodu złego koloru atramentu albo niedokładnej łacińskiej nazwy gotowanego mięsa. Jabłka odmiany Cox z hrabstwa Kent muszą przed wjazdem do UE odczekać dobę.
Reset może też oznaczać likwidację kontroli towarów przewożonych z Wielkiej Brytanii do Irlandii Północnej oraz osobnych oznaczeń „Not for EU”. Falconer oszacował, że dla żywności efekt wyniesie dodatkowe 5 mld funtów. Całe porozumienie ma według rządowych wyliczeń zwiększyć brytyjskie PKB o 0,4%. Obejmuje też m.in. zbliżenie zasad handlu emisjami i program mobilności młodzieży. Minister ma nadzieję, że niższe koszty importerów przełożą się na tańsze produkty w sklepach.
Rolnicy, geny i chipsy
Tom Bradshaw, prezes brytyjskiego Krajowego Związku Rolników (NFU), przywitał ograniczenie kontroli i papierkowej roboty, ale mówi o „momencie szansy i ryzyka”. Rolnicy czekają na szczegóły wyjątków i okresów przejściowych. Według niego eksport żywności do UE spadł od 2019 r. o ponad jedną trzecią. Bradshaw liczy na kompromis w sprawie pestycydów i hodowli precyzyjnej, czyli roślin edytowanych genetycznie. Brytyjskie firmy pracują na przykład nad pomidorami o podwyższonej zawartości witaminy D. UE miała w tym roku złagodzić dotychczas bardzo rygorystyczne przepisy, ale Falconer mówi, że trzeba „poczekać na szczegóły”.
Spór wywołały też aromaty do chipsów. Pojawiły się obawy, że surowsze unijne reguły dotyczące niektórych składników ograniczą sprzedaż popularnych smaków. Minister zapewnił, że to dezinformacja, bo marki Walkers i Frazzles już dostosowały receptury. Dodał, że niemal każda brytyjska firma eksportująca żywność i tak stosuje unijne standardy, bo to jej największy rynek.
Co to oznacza w Polsce
Porozumienie dotyczy relacji Londynu z całą Unią, więc pośrednio także polskich firm. Polska jest częścią jednolitego rynku, a Wielka Brytania pozostaje dla unijnych producentów żywności ważnym partnerem handlowym. Uproszczenie kontroli i certyfikacji mogłoby w praktyce skrócić formalności przy wymianie towarów. Na razie nie są jednak znane szczegóły umowy ani harmonogram wejścia przepisów w życie, więc trudno ocenić, jakie zmiany odczują polscy eksporterzy i konsumenci.
Dla polskiego czytelnika to też przykład, jak trudne jest ułożenie relacji z Unią po wyjściu z niej. Dostęp do rynku bez ceł i części kontroli wiąże się z przejmowaniem unijnych norm. Brytyjska debata o tym, ile suwerenności warto oddać za tańszy handel, dopiero się zaczyna.
Źródło: BBC News – „UK will have 'voice’ but no vote on EU food rules in Brexit reset”